Veel organisaties gebruiken cloud opslag elke dag, maar weinig mensen weten waar hun bestanden fysiek staan. Dat is geen detail. De opslaglocatie bepaalt welke wetgeving geldt, hoe snel je bij je data komt en wat er gebeurt bij een storing. Heb je 250 gebruikers die klantgegevens, orders of patiëntdata verwerken? Dan moet je dit kunnen uitleggen aan een auditor of aan je bestuur. Hieronder lees je hoe cloud opslag werkt, waar je data terechtkomt en welke keuzes jij zelf kunt maken.
Hoe werkt cloud opslag technisch?
Bij cloud opslag staan je bestanden niet op een server in je eigen serverruimte. Ze staan in een datacenter van een leverancier, als onderdeel van een bredere cloud infrastructuur die je via internet of via een vaste verbinding benadert. Jij of je medewerkers werken er net zo mee als met een lokale schijf.
Het proces verloopt automatisch op de achtergrond. Als iemand een bestand opslaat, gebeurt er in grote lijnen dit:
- Het bestand wordt versleuteld naar het datacenter gestuurd.
- Het platform verdeelt de data in blokken of objecten.
- Het platform schrijft die delen weg op meerdere schijven en servers.
- Een index onthoudt welk deel waar staat, zodat het bestand direct terug te vinden is.
Je ziet daar niets van. Je opent gewoon een map of een link. Toch is dit de reden dat een kapotte schijf zelden tot dataverlies leidt: er bestaan altijd meerdere kopieën.
Er zijn drie vormen van opslag. Bestandsopslag werkt als een netwerkschijf met mappen, zoals SharePoint of Azure Files. Objectopslag bewaart grote hoeveelheden ongestructureerde data, zoals backups of scans, bijvoorbeeld in Azure Blob Storage. Blokopslag levert de schijven van virtuele servers. Een productiebedrijf gebruikt vaak alle drie: tekeningen op bestandsopslag, machinelogs in objectopslag en de ERP server op blokopslag.
Waar staan je bestanden fysiek?
Je bestanden staan in een datacenter in een regio die jij of je leverancier kiest. Bij Microsoft Azure kies je bij het aanmaken van de opslag zelf een regio, bijvoorbeeld West Europa (Nederland) of Noord Europa (Ierland). De data blijft in principe in die regio, tenzij je zelf anders instelt.
Daarnaast bepaal je hoe vaak data wordt gekopieerd. Azure kent hiervoor drie gangbare niveaus:
Lokaal redundant: drie kopieën binnen één datacenter. Zoneredundant: kopieën verdeeld over meerdere locaties binnen dezelfde regio. Georedundant: een extra kopie in een tweede regio, op grote afstand.
Hoe meer spreiding, hoe kleiner de kans op uitval door een calamiteit. Het kost wel meer per gigabyte.
Bij SaaS diensten ligt de keuze minder voor het oprapen. In Microsoft 365 hangt de opslaglocatie af van de regio waarin je omgeving is ingericht. Vraag dit altijd na voordat je migreert. SPS Modern Workplace is gebaseerd op Microsoft 365 en Azure. Met SPS Modern Workplace werk je hybride op Microsoft 365 en Azure, dus geldt ook daar de vraag in welke regio je omgeving is ingericht.
De locatie raakt ook de wet. De AVG verplicht je te weten waar persoonsgegevens staan en wie erbij kan. Een zorginstelling die patiëntgegevens in de cloud zet, moet kunnen aantonen dat de data binnen de EU blijft. Let ook op de vestigingsplaats van je leverancier. Een leverancier die onder recht van buiten Europa valt, kan te maken krijgen met toegangsverzoeken van buitenlandse autoriteiten. Dat is een punt voor je risicoanalyse, niet automatisch een reden om af te zien van de cloud.
Private cloud, public cloud of on premise: wat verschilt er?
Je kunt data op drie manieren opslaan. De verschillen zitten in eigendom, beheer en kostenopbouw.
| On premise | Private cloud | Public cloud (Azure) | |
|---|---|---|---|
| Waar staat de data | Eigen serverruimte | Afgeschermde omgeving bij een provider | Datacenters van Microsoft, in gekozen regio |
| Wie beheert de hardware | Jij | De provider | Microsoft |
| Kostenopbouw | Hoge investering vooraf | Vaste of gebruiksafhankelijke vergoeding | Betalen naar gebruik |
| Schaalbaarheid | Beperkt, aankoop nodig | Redelijk | Zeer ruim |
| Past bij | Strikte eisen aan eigen controle | Vaste, voorspelbare workloads | Wisselende groei en veel diensten |
Geen van de drie is altijd de beste keuze. Een maakbedrijf met machines die lokaal moeten blijven draaien, bewaart vaak een deel on premise en zet de rest in de cloud. Een ziekenhuis kiest soms een private cloud voor applicaties met strenge eisen en gebruikt Azure voor minder gevoelige workloads.
SPS biedt binnen Cloud & Infrastructure zowel Private Cloud als Public Cloud (Microsoft Azure). Daarbij gebruikt SPS het Microsoft Cloud Adoption Framework. De keuze hangt af van je applicaties, je eisen op het gebied van compliance en je groeiverwachting.
Wat kost cloud opslag en wat zijn de nadelen?
Bij cloud opslag betaal je meestal per gigabyte per maand. Daar komen vaak extra posten bij, en die worden regelmatig onderschat. Denk aan:
Kosten per opslagniveau: veelgebruikte data (hot) is duurder dan zelden gebruikte data (cool of archief). Kosten per bewerking, zoals lezen, schrijven en kopiëren. Kosten voor dataverkeer uit de cloud (egress), bijvoorbeeld bij een migratie naar een andere leverancier. Kosten voor extra redundantie, zoals een tweede regio.
Je betaalt dus naar gebruik. Dat past bij de verschuiving van Capex naar Opex: geen grote investering in schijven en servers vooraf, wel een maandelijkse rekening die meebeweegt. Het antwoord op de vraag of cloud goedkoper is, hangt ervan af. Voor stabiele, voorspelbare datavolumes kan eigen hardware over meerdere jaren voordeliger zijn. Voor data die snel groeit of sterk wisselt, is de cloud vaak gunstiger.
De nadelen zijn concreet. Je bent afhankelijk van een goede internetverbinding. Een lek of verkeerd ingestelde toegang kan data openbaar maken, ook als de leverancier zelf niets fout doet. Overstappen kost moeite en geld, vooral door egress en omdat applicaties aan één platform vast kunnen zitten. En zonder inzicht in verbruik loopt de rekening ongemerkt op.
Een zorginstelling met 400 gebruikers die oude scans en dossiers in het hete niveau laat staan, betaalt zo vaak onnodig veel. Maandelijks kijken welke data waar staat, voorkomt dat. Binnen Managed Continuity houdt SPS 24/7 toezicht op de volledige omgeving. Meer over de Managed Services van SPS lees je op de dienstenpagina.
Is cloud opslag hetzelfde als een backup?
Nee, en dit misverstand zie je vaak. Redundantie beschermt tegen hardwarestoringen. Een backup beschermt tegen fouten van mensen, ransomware en onbedoeld verwijderen. Als een medewerker een map wist, verdwijnt die op alle kopieën tegelijk. Hetzelfde geldt voor synchronisatie: een versleuteld bestand wordt snel naar alle apparaten gesynchroniseerd.
Een goede aanpak bevat daarom altijd een aparte backup met een eigen bewaartermijn. Test ook regelmatig of je data echt terug te zetten is. Een backup die nooit is hersteld, is een aanname. SPS levert backup en recovery als erkend Veeam Cloud & Service Provider.
Beveiliging bestaat uit meer dan versleuteling. Denk aan:
Toegangsbeheer: wie mag welke map zien, en met multifactorauthenticatie. Versleuteling van data tijdens transport en in rust. Logging: wie heeft wanneer wat geopend of gewijzigd. Een duidelijke afspraak over wat de leverancier regelt en wat jij zelf regelt.
Dat laatste wordt vaak vergeten. De leverancier beveiligt het datacenter en het platform. Jij blijft verantwoordelijk voor je gegevens, je instellingen en je gebruikers. Voor organisaties onder NIS2 of met een traject voor ISO 27001 of NEN7510 hoort dit in je documentatie. SPS ondersteunt hierbij vanuit Security & Compliance.
Zo kies je een opslagmodel dat past
Begin met drie vragen. Welke data heb je, hoe gevoelig is die en hoe vaak gebruik je die? Pas daarna kies je de locatie, het type opslag en het redundantieniveau. Leg vast waar welke data staat, wie toegang heeft en hoe je terugzet bij een storing.
Wil je dit samen met een partner doornemen? SPS voert regie over de gehele keten van IT, inclusief andere leveranciers, zodat je weet wie waarvoor verantwoordelijk is. Zo voorkomen we problemen in plaats van ze achteraf te genezen. Neem contact op als je wilt bespreken welke opslag bij jouw organisatie past.
Veelgestelde vragen over hoe werkt cloud opslag en waar worden bestanden opgeslagen
Is cloud opslag veilig genoeg voor gevoelige gegevens?
Dat kan, mits je het goed inricht. Grote platforms bieden versleuteling, toegangsbeheer en logging. De veiligheid hangt vooral af van jouw instellingen, zoals multifactorauthenticatie en rechten per map. Voor bijzondere persoonsgegevens, zoals in de zorg, zijn ook afspraken over locatie en verwerking nodig.
Kan ik zelf bepalen in welk land mijn data staat?
Bij veel diensten wel. Bij Azure kies je de regio zelf. Bij SaaS diensten hangt het af van het product en de instellingen. Vraag je leverancier altijd om de opslaglocatie, ook van backups en kopieën, schriftelijk te bevestigen.
Wat gebeurt er met mijn bestanden als mijn leverancier stopt?
Dat hangt af van je contract. Maak vooraf afspraken over de bewaartermijn, het formaat waarin je data terugkomt en de kosten van export. Bewaar daarnaast een eigen backup buiten het platform van je leverancier, zodat je niet van één partij afhankelijk bent.
perts
